به گزارش روابط عمومی شورای اسلامی شهر مقدس قم، جلسه کمیسیون تلفیق شورای اسلامی شهر قم با موضوع بررسی فرهنگ شهروندی، به ریاست دکتر مصطفی ملایی و با حضور اعضای شورای اسلامی شهر و مدیران شهرداری برگزار شد. در این نشست، حاضران ضمن آسیبشناسی فعالیتهای انجامشده، بر ضرورت ایجاد انسجام ساختاری، تدوین برنامه عملیاتی، بهرهگیری از ظرفیت نهادهای مردمی، آموزشوپرورش، رسانه و فناوریهای نوین برای نهادینهسازی رفتارهای صحیح شهروندی تأکید کردند.
فرهنگ شهروندی؛ سرمایهگذاری برای آینده شهر
دکتر مصطفی ملایی، رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر قم، فرهنگ شهروندی را زیرساختی ارزانتر و کارآمدتر برای اداره شهر دانست و اظهار کرد: همراهی شهروندان با مأموریتهای مدیریت شهری، هزینههای اداره شهر را کاهش داده و بهرهوری را افزایش میدهد؛ بنابراین هزینهکرد در این حوزه، سرمایهگذاری برای آینده شهر است.
وی با تأکید بر ضرورت احصای نظام مسائل فرهنگ شهروندی، تدوین برنامه و ایجاد ساختار تخصصی، خواستار استفاده از ظرفیت فعالان مردمی، هنری، فرهنگی و رسانهای برای آموزش جذاب و اثرگذار، بهویژه برای کودکان و نوجوانان شد.
آموزش مستمر و ارزیابی؛ سه ضلع موفقیت
ماشاءالله سعادتمند، عضو شورای اسلامی شهر قم، سه ضلع اصلی موفقیت در فرهنگ شهروندی را آموزش از سنین پایین، استمرار اقدامات و ارزیابی بازخوردها عنوان کرد.
وی گفت: آموزش باید از مهدکودک و دبستان آغاز شود و برنامههای فرهنگسازی در موضوعاتی مانند نظافت شهری، تفکیک پسماند از مبدأ و نگهداری از فضای سبز، نباید مقطعی باشد.
به گفته وی، سنجش ماهانه، ششماهه و سالانه خروجیها، برای روشن شدن میزان اثربخشی و نسبت هزینهها با دستاوردهای اقدامات فرهنگی ضروری است.
ضرورت تعیین متولی مستقل برای فرهنگ شهروندی
نرجس نیازمند، عضو شورای اسلامی شهر قم نیز با بیان اینکه با وجود تأکیدهای چندساله و اقدامات دستگاههای مختلف، خروجی فرهنگ شهروندی همچنان قابل تأمل است، تعیین متولی مستقل و مشخص را یک ضرورت دانست.
وی تصریح کرد: سازمان فرهنگی به دلیل گستردگی مأموریتها نمیتواند بهتنهایی و با تمرکز کافی مسئولیت فرهنگ شهروندی را پیش ببرد؛ ازاینرو، این حوزه نیازمند مسئولیتپذیری مستقل، برنامهریزی مستمر و پیگیری متمرکز است.
تأکید شورا بر سند عملیاتی و خروج از اقدامات جزیرهای
دکتر معصومه آمره، رئیس کمیسیون بانوان و خانواده شورای اسلامی شهر قم در این جلسه نبود سند و برنامه عملیاتی، چشمانداز روشن، گروههای هدف مشخص و شاخصهای ارزیابی را از ضعفهای موجود در حوزه فرهنگ شهروندی برشمرد.
وی تأکید کرد: مدیریت شهری باید علاوه بر ارائه گزارش عملکرد، برنامههای اجرایی خود را برای خروج از فعالیتهای جزیرهای و انسجامبخشی به این حوزه ارائه کند.
آمره همچنین بر استفاده از ظرفیت خانوادهها، سمنها، معتمدان محلات، رسانهها، فناوریهای نوین و تجربه کلانشهرهای موفق تأکید کرد.
آسیبشناسی وضع موجود؛ از موازیکاری تا نبود نقشه راه
سپس مهدی نجفی، مسئول امور فرهنگی و ارتباطات سازمان سرمایهگذاری شهرداری قم، در ارائه پژوهش خود با عنوان “شناسایی راهکارهای ترویج فرهنگ شهروندی در شهرداری”، تعدد متولیان، پراکندگی و موازیکاری برنامهها، نبود نظام واحد سیاستگذاری و تولید پیام و فقدان ارزیابی اثربخشی را از آسیبهای اصلی این حوزه دانست.
وی پیشنهاد تشکیل مرکز تخصصی فرهنگ شهروندی قم، کارگروه تخصصی با حضور کارشناسان علوم رفتاری و روابط عمومی، تدوین نقشه راه واحد و تشکیل شبکه سفیران فرهنگ شهروندی با بهرهگیری از ظرفیت دانشآموزان، دانشجویان، معتمدان محلی، مساجد، تشکلها، پاکبانان و باغبانان را مطرح کرد.
حملونقل عمومی؛ مسیر کاهش ترافیک و مصرف سوخت
علی نیک، مدیرعامل سازمان اتوبوسرانی شهرداری قم نیز در این جلسه حضور یافت و توسعه استفاده از حملونقل عمومی را راهکاری برای کاهش مصرف سوخت، ترافیک، آلودگی هوا، آسیب به زیرساختها و برخی آسیبهای اجتماعی عنوان کرد.
وی با اشاره به مصرف روزانه حدود ۵۵۰ هزار لیتر سوخت در جایگاههای داخل شهر قم، گفت: کاهش ۱۰ درصدی استفاده از خودروهای شخصی میتواند روزانه حدود ۵۵ هزار لیتر صرفهجویی سوخت به همراه داشته باشد.
نیک تأمین ناوگان کافی و بهروز، بهبود کیفیت خدمات، امنیت، وضعیت سرمایش و گرمایش و رفتار رانندگان را لازمه افزایش استقبال شهروندان از اتوبوس دانست و از مشوقهایی مانند تخفیف برای دانشآموزان و دانشجویان، سفر رایگان برای ایثارگران و افراد دارای معلولیت و یک سفر رایگان پس از هر ۱۰ سفر خبر داد.
آموزش مدیریت پسماند از مدرسه تا محله
حسین اسماعیلزاده، مدیرکل نظارت و هماهنگی امور خدمات شهری شهرداری قم، از تقویت واحد آموزش خدمات شهری و فعالیت ۲۷ نیروی آموزشی در مناطق خبر داد و گفت: آموزش فرهنگ شهروندی با محوریت مدیریت پسماند، تفکیک از مبدأ، کاهش پسماندهای خارج از نوبت و اصلاح رفتار شهروندان، در مدارس، مساجد و محلات دنبال میشود.
وی بر استفاده از روشهای نوین آموزشی، ارتباط چهرهبهچهره، ظرفیت معتمدان محلات و خادمیاران و بهرهگیری از تجارب کلانشهرهای موفق برای ارتقای برنامهها تأکید کرد.
تقویت همافزایی سازمانی برای توسعه آموزشهای شهروندی
حمید نصرالهی، دبیر کمیته فرهنگ شهروندی شهرداری قم نیز، با اشاره به فعالیت حدود یک دههای این کمیته، اظهار داشت: در سالهای گذشته اقدامات متعددی با مشارکت مدیران و کارکنان شهرداری انجام شده است، اما برای رسیدن به وضعیت مطلوب، باید فعالیتها تقویت و توسعه یابد.
وی از حضور مربیان آموزشی سازمانهای مدیریت پسماند و ترافیک در مدارس با آغاز سال تحصیلی، آمادهسازی بستههای آموزشی و راهاندازی مرکز آموزش فرهنگ شهروندی برای مدارس خبر داد و بر استمرار همافزایی میان مجموعههای شهرداری تأکید کرد.
پیشبینی ساختار تخصصی و اجرای طرح “شهریار”
عباس ذاکری، مدیرعامل سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری قم، از پیگیری ایجاد اداره “آموزش و توسعه فرهنگی شهروندی” در ساختار جدید سازمان خبر داد و گفت: این ساختار با هدف ایجاد تمرکز و تخصص در حوزه فرهنگ شهروندی در حال پیگیری است.
وی همچنین از برنامهریزی برای تعیین مسئول فرهنگی در مناطق، تشکیل مرکز آموزش جامع فرهنگ شهروندی و اجرای طرح “شهریار” بهعنوان رابط مدیریت شهری و محلات خبر داد و افزود: فعالیتها باید از حالت جزیرهای خارج و در قالب برنامهای مشترک و با راهبری واحد دنبال شود.
ارتباط پایدار با مردم و تولید محتوای خلاقانه
فاریابی، از مدیران حوزه فرهنگ شهروندی شهرداری قم، نبود ساختار مشخص، فقدان بسترهای پایدار ارتباط با شهروندان و ضعف در تولید محتوای خلاقانه را سه چالش اصلی این حوزه دانست.
وی با اشاره به تشکیل کمیته فرهنگ شهروندی و برگزاری جلسات با حضور نمایندگان واحدهای مرتبط، گفت: برنامهای مبتنی بر اسناد بالادستی و برنامه پنجساله سوم شهرداری تدوین و بهروزرسانی شده است.
وی همچنین استفاده از ظرفیتهای تبلیغاتی ناوگان اتوبوسرانی و فضاهای شهری برای انتقال مستمر پیامهای فرهنگ شهروندی را ضروری دانست.
بازارها و میادین؛ بستر ارتباط مستقیم با شهروندان
خسرو مقدسیزاده، مدیرعامل سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآوردههای کشاورزی شهرداری قم، بر نتیجهمحوری و برقراری ارتباط مستقیم و مستمر با مردم در بازارها، میادین و محلات تأکید کرد.
وی اجرای طرحهایی نظیر “کیسه من، شهر من”، “هر بازار یک پیام شهروندی”، “رادیو میدان”، “قصههای بازار”، “شهروند خبرنگار بازار”، “غرفهدار مسئول” و “فرهنگ کودک در بازار” را از برنامههای کوتاهمدت این سازمان اعلام کرد و از برنامهریزی برای رتبهبندی غرفهداران مسئول، مدرسه بازار، باشگاه شهروندان بازار، موزه زنده بازار و جشنواره سالانه فرهنگ بازار خبر داد.
پاکبانان و باغبانان؛ سفیران فرهنگ پاکیزگی
عبدالله میرابراهیمی ، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری قم نیز یکی از حاضران در این جلسه با بیان اینکه پاکیزگی شهر صرفاً با افزایش نیروهای خدماتی محقق نمیشود، ایجاد ساختار منسجم، گفتوگوی دوسویه با شهروندان و تقویت حس تعلق به شهر را لازمه شکلگیری رفتارهای پایدار دانست.
وی تأکید کرد: پاکبانان و باغبانان به دلیل حضور مستمر در محلات و شناخت مسائل واقعی، میتوانند پس از آموزش و توانمندسازی به سفیران فرهنگ پاکیزگی تبدیل شوند و ارتباطی مؤثر و چهرهبهچهره با شهروندان برقرار کنند.
از شهروند دریافتکننده خدمات تا شریک مدیریت شهری
چیتسازی، مدیر روابط عمومی منطقه سه شهرداری قم، شنیدهشدن صدای شهروندان را پایه اصلی مشارکتپذیری در فرهنگ شهروندی دانست و گفت: شهروند نباید صرفاً دریافتکننده خدمات باشد، بلکه باید به شهروندی کنشگر و شریک مدیریت شهری تبدیل شود.
وی با اشاره به ظرفیت افکارسنجی و گفتوگوی مستقیم با مردم، بر ضرورت ایجاد سازوکارهای ارتباط دوسویه برای افزایش اعتماد، تعلق شهری و همراهی مردم با برنامههای مدیریت شهری تأکید کرد.
آموزش، عمل و مداومت؛ ارکان نهادینهسازی رفتار شهروندی
محمد عباسی، مدیرعامل سازمان تاکسیرانی شهرداری قم به عنوان آخرین سخنران این جلسه آموزش، عمل و مداومت را سه رکن نهادینهسازی فرهنگ شهروندی دانست و اظهار کرد: توسعه ناوگان، نصب دوربین و افزایش نظارت، بدون آموزش مؤثر و تغییر رفتار شهروندان به نتیجه پایدار نمیرسد.
وی بر نقش آموزشوپرورش و صداوسیما در آموزشهای اجتماعی تأکید کرد و افزود: در حوزه تاکسیرانی، تجهیز رانندگان به دستگاههای کارتخوان، پیگیری استفاده از کدهای پرداخت، ساماندهی سرویس مدارس و توجه به نیازهای شهروندان دارای معلولیت، از اقداماتی است که برای ارتقای کیفیت خدمات و حقوق شهروندی دنبال میشود.
توجه به فرهنگ شهروندی، نقشه راهی برای تربیت شهروندی مشارکتمحور
در جمعبندی این نشست، بر ایجاد ساختار و متولی مشخص، تدوین سند و نقشه راه عملیاتی، تعیین گروههای هدف، تقویت آموزش از سنین پایین، استفاده از ظرفیت مدارس، مساجد، رسانهها، نهادهای مردمی و فناوریهای نوین و نیز ارزیابی مستمر تغییر رفتار شهروندان تأکید شد؛ رویکردی که هدف آن، تبدیل فرهنگ شهروندی از مجموعهای از اقدامات پراکنده به برنامهای منسجم، مشارکتمحور و اثرگذار در مدیریت شهری قم است.
