ترافیک شهری در ایران به مرحله «بیماری مزمن» رسیده است
ترافیک شهری در ایران به مرحله «بیماری مزمن» رسیده است
تقی زاده متخصص حوزه حمل‌ونقل شهری با بیان اینکه مسئله ترافیک در کشور از مرحله بحران عبور کرده و وارد فاز مزمن شده است، اظهار داشت: تداوم اجرای راهکارهای سنتی و پروژه‌های کم‌اثر نه‌تنها مشکل جابه‌جایی شهروندان را حل نکرده، بلکه با اتلاف منابع و تشدید تقاضای سفر، وضعیت شبکه حمل‌ونقل شهری را پیچیده‌تر کرده است.

به گزارش روابط عمومی شورای اسلامی شهر مقدس قم، دکتر مهرداد تقی‌زاده، متخصص حوزه حمل‌ونقل شهری در نشست تخصصی کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای اسلامی شهر مقدس قم که به مناسبت گرامیداشت ۲۶ آذر روز ملی حمل و نقل برگزار شد، با تأکید بر ضرورت اجرای نگرش‌های نوین در مدیریت ترافیک اظهار کرد: مسئله ترافیک طی ۵۰ سال گذشته یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت شهری بوده و امروز این چالش به شهرهای کوچک نیز سرایت کرده است؛ به‌گونه‌ای که کلان‌شهرها از مرحله بحران عبور کرده و وارد مرحله بیماری شدید شده‌اند.
وی با اشاره به محدود شدن راهکارهای اصلاحی گفت: هرچه این بیماری ترافیک تشدید شود، امکان درمان آن کاهش می‌یابد، چرا که بسیاری از راهکارهای سنتی در دهه‌های گذشته اجرا شده اما نه‌تنها مشکل را حل نکرده، بلکه در مواردی وضعیت را پیچیده‌تر کرده است.
این متخصص حمل‌ونقل شهری با تأکید بر لزوم ارزیابی عملکرد شهرها افزود: امروز باید در گام نخست، عملکرد شهرهای کشور در حوزه حمل‌ونقل عمومی بررسی و به آن‌ها نمره داده شود. بر اساس شاخص‌هایی مانند سرفاصله حرکت قطارها و اتوبوس‌ها، یکپارچگی شبکه حمل‌ونقل عمومی و کیفیت جابه‌جایی، تهران با همه اقداماتی که انجام داده، از نمره ۱۰۰، با ارفاق تنها نمره ۵ را دریافت می‌کند.
تقی‌زاده با انتقاد صریح از شیوه اجرای پروژه‌ها تصریح کرد: متأسفانه حدود ۹۰ درصد پروژه‌های حمل‌ونقلی در کشور به‌اشتباه اجرا می‌شود؛ به‌طوری که تنها ۱۰ درصد از پروژه‌ها به بهبود واقعی جابه‌جایی مردم کمک می‌کند، ۱۰ درصد بی‌فایده است و ۸۰ درصد نه‌تنها اثر مثبت ندارد، بلکه شرایط ترافیکی را بدتر می‌کند.
وی با رد کمبود منابع مالی در این حوزه گفت: امروز مشکل کشور کمبود پول و بودجه نیست، بلکه نبود مدیریت درست و شناخت نیازهای واقعی است. اجرای پروژه‌های بی‌اثر و نادرست، موجب هدررفت سرمایه‌های ملی شده است.
این متخصص حوزه حمل‌ونقل با اشاره به تجربه جهانی افزود: در دنیا، نخستین واکنش به افزایش ترافیک، توسعه معابر و افزایش ظرفیت‌ها بود، اما پس از مدتی ترافیک دوباره بازگشت. سپس نگرش دوم، یعنی توسعه هم‌زمان حمل‌ونقل عمومی و معابر شکل گرفت؛ نگرشی که امروز عمدتاً در کشور ما در حال اجراست، در حالی که جهان از این مرحله عبور کرده و به نگرش ششم رسیده است.
وی توضیح داد: در نگرش سوم، این واقعیت آشکار شد که توسعه ظرفیت معابر، راه‌حل پایدار مشکل ترافیک نیست و در نگرش چهارم مشخص شد توسعه معابر خود ترافیک‌زا است و تقاضای استفاده از خودروی شخصی را افزایش می‌دهد؛ پدیده‌ای که از آن به‌عنوان «ترافیک القایی» یاد می‌شود.
تقی‌زاده افزود: در نگرش پنجم، کاهش ظرفیت معابر از طریق ایجاد پیاده‌راه‌ها، اجرای طرح‌های ترافیکی در هسته مرکزی شهر، توسعه فضاهای سبز در کنار معابر و مهم‌تر از همه، ایجاد خطوط ویژه اتوبوس و BRT در دستور کار قرار گرفت تا اولویت از خودروی شخصی به حمل‌ونقل عمومی منتقل شود.
وی با تشریح نگرش ششم گفت: در این نگاه، وظیفه ذاتی شهرداری‌ها تنها جابه‌جایی شهروندان است نه خودروها و تحقق این هدف فقط با توسعه حمل‌ونقل عمومی امکان‌پذیر است. در این مدل، تمام بودجه باید به حمل‌ونقل عمومی اختصاص یابد و ساخت معبر جدید متوقف شود تا سهم استفاده از حمل‌ونقل عمومی به ۷۰ درصد برسد.
این متخصص حوزه حمل‌ونقل در پایان خاطرنشان کرد: هیچ شهری در دنیا موفق به حذف کامل ترافیک ساعات اوج نشده است؛ بنابراین تمرکز باید بر توسعه حمل‌ونقل عمومی و ایجاد مسیرهای ویژه برای اتوبوس‌ها و خودروهای امدادی باشد تا کارآمدترین استفاده از زیرساخت‌های موجود رقم بخورد.